Blog

Ηπατίτιδα C μια ύπουλη ασθένεια

Γράφει η
Η ηπατίτιδα C (hepatitis C) είναι μια σοβαρή ασθένεια που προκαλείται από τον ιό C της ηπατίτιδας (HCV) ο οποίος προσβάλλει το ήπαρ (συκώτι). Ο ιός της ηπατίτιδας C ανακαλύφθηκε το 1989 και αποτελεί, σε σύγκριση με τους υπόλοιπους ιούς που προκαλούν ηπατίτιδες τον δυσκολότερο αντίπαλο για το ανοσοποιητικό σύστημα.
Δυστυχώς σήμερα δεν υπάρχει εμβόλιο για την ηπατίτιδα C, όπως υπάρχει για την ηπατίτιδα Α και την ηπατίτιδα Β. Ωστόσο νέα φάρμακα μπορούν να εκριζώσουν τον ιό χωρίς σημαντικές παρενέργειες και οι επιστήμονες εκφράζουν την αισιοδοξία για πλήρη θεραπεία.
 
Ο ιός HCV χαρακτηρίζεται ως ύπουλος. Συχνά δεν εμφανίζει συμπτώματα, γι’ αυτό και η διάγνωσή της γίνεται τις περισσότερες φορές τυχαία. Μπορεί να υπάρχει στον οργανισμό, αλλά να μη φαίνεται στις εξετάσεις και να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο συκώτι.
 
Υπάρχουν επτά βασικοί γενότυποι του HCV. Στις ΗΠΑ, ο γενότυπος 1 προκαλεί το 70% των περιπτώσεων, ο γενότυπος 2 το 20%, ενώ κάθε ένας από τους υπόλοιπους γενοτύπους προκαλεί μόλις το 1%. Ο γενότυπος 1 είναι, επίσης, ο πιο συνηθισμένος στη Νότιο Αμερική και την Ευρώπη.
 
Σήμερα, υπολογίζεται, ότι υπάρχουν περίπου 200 εκατομμύρια κρούσματα παγκοσμίως. Το γεγονός αυτό καθιστά τον ιό της ηπατίτιδας C έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, μια μάστιγα ακόμα μεγαλύτερη και από τον ιό HIV που προκαλεί το AIDS. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι περίπου το 1-2% του γενικού πληθυσμού, δηλαδή 100.000 – 200.000 άνθρωποι, έχουν χρόνια λοίμωξη με τον ιό της ηπατίτιδας C. Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται περίπου 10.000-11.000 νέα κρούσματα το χρόνο και περίπου 400 θάνατοι ασθενών. Ωστόσο, σήμερα τα περιστατικά δεν είναι τόσο πολλά όσο στο παρελθόν, λόγω των συστηματικών ελέγχων που γίνονται πλέον στο αίμα (παλιότερα η μετάδοση γινόταν κυρίως μέσω μετάγγισης αίματος).
 
Πως μεταδίδεται;
 
Πριν από μερικά χρόνια, στις ανεπτυγμένες χώρες, οι μεταγγίσεις αίματος ευθύνονταν για το 10% των κρουσμάτων ηπατίτιδας C, ποσοστό που βρίσκεται υπό συνεχή μείωση. Σημειωτέον, ότι πριν το 1990 δε γίνονται τεστ για τον ιό της ηπατίτιδας C στις μονάδες αίματος, που εισέρχονταν στις τράπεζες των νοσοκομείων. Στις μέρες μας, η πιθανότητα μόλυνσης με τον ιό της ηπατίτιδας C μετά από μετάγγιση αίματος είναι πολύ μικρή. Αυτός ο χαμηλός κίνδυνος παραμένει, επειδή υπάρχει μία περίοδος περίπου 11-70 ημερών μεταξύ της ενδεχόμενης μόλυνσης του αιμοδότη από ηπατίτιδα C και του θετικού αποτελέσματος στις αιματολογικές εξετάσεις.  Όσοι λοιπόν κάνουν μεταγγίσεις, χρόνια αιμοκάθαρση, χρήση ναρκωτικών ή εκτίθενται σε αίμα για άλλους λόγους (π.χ. εργάζονται σε νοσοκομεία), θα πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα και να κάνουν τακτικό αιματολογικό έλεγχο.
 
Η κύριος τρόπος μετάδοσης στον ανεπτυγμένο κόσμο είναι η ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών. Στον αναπτυσσόμενο κόσμο η ασθένεια μεταδίδεται κυρίως από μετάγγιση αίματος και μη ασφαλείς ιατρικές διαδικασίες. Ο νοσοκομειακός εξοπλισμός συμβάλει, επίσης, στη μετάδοση της ηπατίτιδας C συμπεριλαμβανομένων: βελόνες, σύριγγες, φιαλίδια φαρμάκων πολλαπλών χρήσεων, σάκων έγχυσης και μη αποστειρωμένου χειρουργικού εξοπλισμού.
 
Στους ασθενείς που έχουν μολυνθεί, ιός βρίσκεται στο αίμα, στο σπέρμα και σε άλλα υγρά ή ιστούς του σώματος τους. Μεταδίδεται και μέσω της σεξουαλικής επαφής αλλά το σεξ δεν φαίνεται να αποτελεί σημαντικό τρόπο μετάδοσης. Η πιθανότητα μετάδοσης σε ετεροφυλικά μονογαμικά ζευγάρια είναι περίπου 1% το χρόνο. Όμως το ποσοστό αυξάνεται σημαντικά σε άτομα με πολλαπλούς ερωτικούς συντρόφους ή ομοφυλοφιλικές σχέσεις. Οι σεξουαλικές πρακτικές που περιλαμβάνουν υψηλά επίπεδα τραυμάτων στο εσωτερικό τοίχωμα του πρωκτικού καναλιού, όπως το πρωκτικό σεξ, ή που λαμβάνουν χώρα όταν υπάρχει επίσης σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα, συμπεριλαμβανομένου του HIV ή του έλκους των γεννητικών οργάνων, ενέχουν κίνδυνο. Συνιστάται η χρήση προφυλακτικού στις ανωτέρω περιπτώσεις.
 
Μάλλον μικρός είναι και ο κίνδυνος μετάδοσης από τη μητέρα στο μωρό, κατά την εμβρυϊκή ζωή ή τον τοκετό. Η μετάδοση της ηπατίτιδας C από τη μητέρα που έχει προσβληθεί στο παιδί της, συμβαίνει σε λιγότερο από το 10% κατά την εγκυμοσύνη.
 
Το τατουάζ συνδέεται με τη μετάδοση της ηπατίτιδας C. Αυτό μπορεί να οφείλεται στον μη αποστειρωμένο εξοπλισμό ή στη μόλυνση από τις βαφές που χρησιμοποιούνται. Τα τατουάζ ή τα τρυπήματα στο σώμα που έγιναν πριν τα μέσα της δεκαετίας του 1980 ή από μη επαγγελματίες προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς οι τεχνικές αποστείρωσης σε αυτά τα περιβάλλοντα ενδέχεται να ήταν επισφαλείς.
 
Τα αντικείμενα προσωπικής φροντίδας, όπως τα ξυραφάκια, οι οδοντόβουρτσες και ο εξοπλισμός μανικιούρ ή πεντικιούρ μπορούν να έρθουν σε επαφή με το αίμα. Η κοινή τους χρήση ενέχει κινδύνους έκθεσης στον ιό HCV.
 
Σε ένα ποσοστό (30-40%) ασθενών, δεν υπάρχει έκθεση σε γνωστό παράγοντα κινδύνου. Πάντως, ο ιός HCV δεν μεταδίδεται μέσω της συνήθους επαφής, όπως η αγκαλιά, τα φιλιά και τις τροφές.
 
Θεραπεία
 
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εμβόλιο για την ηπατίτιδα C. Τα εμβόλια είναι ακόμη υπό ανάπτυξη, ενώ ορισμένα από αυτά έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Oι φορείς της ηπατίτιδας C θα πρέπει να κάνουν τα εμβόλια για τις ηπατίτιδες Α και Β για να απομακρύνουν τον κίνδυνο επιμόλυνσης, να αποφεύγουν το αλκοόλ και να επισκέπτονται συχνά το γιατρό τους.
 
Το καλάθι είναι άδειο